Powidz uzyskał lokację miejską 8 czerwca 1243 roku na prawie magdeburskim, nadaną przez księcia Bolesława Pobożnego. Było to miasto królewskie w starostwie powidzkim.
W XV wieku istniała tu szkoła podległa Akademii Krakowskiej, skąd wzięło się słynne powiedzenie: „Dokąd idziesz? – Do Powidza po rozum”. W 1454 roku miasto zostało zniszczone przez Krzyżaków, którzy uprowadzili mieszkańców. Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdził przywileje miejskie, dodając prawo połowu ryb w Jeziorze Powidzkim.
Około 20 kwietnia 1769 roku doszło pod Powidzem do potyczki konfederatów barskich z wojskami rosyjskimi. W latach 1793-1815 Powidz był stolicą powiatu. W okresie zaborów przez Jezioro Powidzkie biegła granica prusko-rosyjska.
W XIX wieku Powidz słynął jako uzdrowisko ze zdrojowych wód i mikroklimatu. W okresie międzywojennym wybudowano hotel nad jeziorem oraz 60-metrowy pomost. W 1934 roku Powidz utracił prawa miejskie. Gmina została reaktywowana w 1994 roku.
Na terenie gminy znajduje się 33 Baza Lotnictwa Transportowego wraz z lotniskiem wojskowym. Powidz jest najmniejszą pod względem ludności gminą województwa wielkopolskiego – zamieszkuje ją około 2 300 osób. Powierzchnia to 80,15 km², z czego 47% stanowią lasy.